İlaç bulamayan hasta sahte ilaç tehlikesi yaşıyor

MERVE AĞRIÇ - Türkiye’de ilaç fiyatlandırma sisteminden kaynaklanan tedarik sorunları, yıl sonuna yaklaşırken hastaların ilaca erişimini zorlaştırıyor. Depresyon, epilepsi, tansiyon ve diyabet ilaçlarının yanı sıra aşı temininde de yaşanan sıkıntılar, kronik hastaların tedavilerini olumsuz etkiliyor.

İzmir Eczacı Odası geçmiş dönem Başkanı Eczacı Tuncay Sayılkan, yılda bir kez ve enflasyonun altında yapılan fiyat güncellemelerinin ilaç yokluğuna neden olduğunu belirterek, kasım, aralık ve ocak aylarında kritik ilaçlara ulaşmanın daha da güçleşeceğini söyledi.

Sayılkan, fiyatların yıl içinde birkaç kez güncellenmesini önerirken, ilaç yokluğunun sahte ve karaborsa ilaç riskini de artırdığına dikkat çekti.

SORUNUN KAYNAĞI FİYATLANDIRMA

İlaç erişiminin kronik bir sorun haline geldiğini belirten Sayılkan, “Bunun temel nedeni uygulanan sistem. Türkiye’de ilaç fiyatlarını belirleyen kararnameli bir sistem var. Bu sistem gereğince yılda yalnızca bir kez, o da enflasyon oranının çok altında bir zam yapılıyor. Dolayısıyla zam tarihi yaklaştıkça yani yıl sonuna doğru, şubat ayına yaklaşırken ithal ilaçlar ile hammaddesi yurt dışından gelen ilaçlar piyasadan birer ikişer çekiliyor. Zam gelene kadar da bulunamıyor. Şu an tam da o sıkıntılı döneme girmiş bulunuyoruz. Kasım, aralık ve ocak aylarını kapsayan bu 3 aylık süreçte hem bizler hem de vatandaşlar, kritik ve önemli ilaçlara ulaşabilmek için büyük bir mücadele vereceğiz. Sorunun kaynağı tamamen fiyatlandırma sistemi. Senede tek bir defa ve enflasyonun çok altında zam yaparsanız, sektör ancak ilk 5-6 ayı idare edebilir. Sonrasında süreç tıkanır. İlaç firmaları, düşük fiyat nedeniyle zarar etmemek adına üretimi yavaşlatır. Piyasadaki talebi karşılayacak kadar ürün sunulmadığı için de bu yokluk dönemi başlar” dedi.

Konuya ilişkin çözüm önerisini de paylaşan Sayılkan, “2005 yılı öncesinde olduğu gibi, enflasyon oranına paralel olarak 3-4 ayda bir yani yılda 2-3 kez fiyat güncellemesi yapılmalı. O dönemlerde böyle bir ilaç yokluğu yaşanmazdı. Mevcut sistem ilk yıllarda enflasyon düşük olduğu için sorun yaratmamıştı ancak 2020'deki pandemi süreciyle birlikte patlak verdi. Düşük kâr marjıyla çalışan bir üretici, şubat ayında yüzde 25 zam geleceğini bildiğinde Kasım veya aralık ayında üretimi yavaşlatıp zam sonrasını bekliyor. Firmaların yaptığı tam olarak budur” ifadelerini kullandı.