İzmir’de hafriyat sahaları doğaya yeniden kazandırılıyor

İzmir Büyükşehir Belediyesi, kentsel gelişim ve altyapı faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan hafriyat toprağının çevreye kontrolsüz şekilde dökülmesini engellemek için çalışmalarını sürdürüyor. Egeşehir AŞ Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü koordinasyonunda gerçekleştirilen çalışmalar doğrultusunda hafriyat toprağı, belirlenen döküm alanlarına kayıtlı, kontrollü ve denetim altında taşınıyor. Bu uygulamayla hafriyatın boş arazilere, tarım alanlarına, dere yataklarına ve ormanlık bölgelere gelişigüzel bırakılmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Kontrolsüz hafriyat dökümleri çevre ve görüntü kirliliğine neden olurken, toprağın farklı atıklarla karışması halinde toprak ve su kaynaklarında da kirlilik oluşabiliyor.

SÜTÇÜLER HAFRİYAT SAHASI’NDA SIKI DENETİM

İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından kullanılan Kemalpaşa Sütçüler Hafriyat Toprağı Depolama Sahası, Orman Genel Müdürlüğü’nden 5 yıllığına devralındı. 154 bin 743 metrekarelik alana sahip tesis, belediyenin en büyük ve aktif olarak kullanılan hafriyat depolama sahası olma özelliğini taşıyor. Kasım 2025’ten itibaren sahaya toplam 1 milyon 86 bin 300 ton hafriyat toprağı getirildi. Bu süreçte alana giriş yapan araç sayısı 42 bin 263’e ulaştı. Günlük ortalama 250 ila 400 aracın giriş yaptığı tesiste, denetim süreci araçlar sahaya ulaşmadan önce başlatılıyor.

HAFRİYATTA DİJİTAL TAKİP VE FİZİKİ DENETİM BİR ARADA

Hafriyat üreticileri ve nakliye firmaları, taşıma işlemlerinden önce Hafriyat Yönetim Bilgi Sistemi’ne kayıt oluyor. Sisteme, taşınacak hafriyatın kaynağı, ada ve parsel bilgileri, miktarı ile nakliyede kullanılacak araçlara ilişkin bilgiler giriliyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi ekiplerinin belgeleri inceleyip onaylamasının ardından taşıma süreci başlıyor.

Sahaya gelen araçlar, plaka tanıma sistemi aracılığıyla sisteme kayıtlı belge numaraları üzerinden kontrol ediliyor. Kantar bölgesindeki kameralarla araçların taşıdığı malzeme incelenirken, kamyon dorselerindeki brandalar açılarak yükün içeriği de denetleniyor. Hafriyat toprağının altında kabul edilmesi uygun olmayan bir malzeme tespit edilmesi halinde, araç sahadan ayrılmadan önce iş makineleri ve kepçeler yardımıyla yük boşaltılıyor ve kamyon geri gönderiliyor. Bu kontroller sayesinde depolama alanına yalnızca uygun özellikteki hafriyat toprağının alınması, diğer atıkların ise sahaya girişinin engellenmesi amaçlanıyor.

“AMACIMIZ KAÇAK DÖKÜMLERİ ENGELLEMEK”

Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü Sinem Çok, alanın kapasitesinin 5 milyon metreküpün üzerinde olduğunu ve kapasitenin yaklaşık yarısının kullanıldığını belirterek, İzmir’in farklı alanlarında yeni saha arayışlarının sürdüğünü söyledi. Kontrollü depolama sahalarının kent açısından önemli bir işlev üstlendiğini vurgulayan Çok, çalışmaların iki temel amacına dikkat çekerek, “Bu sahalar oldukça önemli. Amacımız kaçak dökümleri engellemek, vatandaşı yasal sahalara yönlendirmek. İkincisi dijital veri altlığı hazırlamak istiyoruz. Şehrin hangi bölgesinden ne kadar miktarda geliyor, bunu belirleyebilmek istiyoruz. Kurumsal bellek oluşturmak istiyoruz” dedi.

“KAÇAK DÖKÜM KONUSUNDA HEPİMİZİN BİLİNÇLİ OLMASI GEREKİYOR”

Sinem Çok, kaçak dökümlerin çoğu zaman yalnızca görüntü kirliliği yaratan bir sorun olarak değerlendirildiğini ancak konunun bundan çok daha kapsamlı olduğunu belirterek, şunları söyledi: “Bu atıklar önce dere yataklarına, orman alanlarına veya kullanılmayan tarım arazilerine dökülüyor. Başta görüntü kirliliği ve çevre kirliliği oluşturuyor. Bu sadece hafriyat toprağı değil, inşaat yıkıntı atığı, asbest sıkıntısı var. Karışık malzeme geldiğinde yer altı sularına, dolayısıyla günlük kullandığımız şebeke suyuna, deniz sularına varana kadar her şeyi etkileyebilecek durumda. Dolayısıyla kaçak döküm kentler açısından büyük bir sıkıntı. Kaçak döküm konusunda hepimizin bilinçli olması gerekiyor.”

“SAHAYI AĞAÇLANDIRARAK YENİDEN KULLANIMA SUNACAĞIZ”

Sütçüler’de yürütülen çalışmanın bir diğer önemli boyutunu ise alanın kullanım sonrasında yeniden doğaya kazandırılması oluşturuyor. Çok, Sütçüler’deki alanın geçmişte taş ve maden ocağı olarak kullanıldığını belirterek, hedeflerini şöyle anlattı: “Sahanın kapasitesi dolduğunda veya süresi bittiğinde, bahçe toprağı döküp ağaçlandırıp Orman Bölge Müdürlüğü’ne bir orman alanı olarak teslim edeceğiz. Daha önceden taş ocağı, maden ocağı olan alanları böylelikle geri kazandırmış olacağız. Zaten koca bir obruk halinde devralıyoruz biz burayı. Orası eski haline geri dönsün diye oradayız. Dolumlar da Orman Bölge Müdürlüğü’nden aldığımız izinler doğrultusunda yapılıyor. Nihayetinde obruk gibi açılmış, muhteviyatı bozulmuş alanı biz tekrar ağaçlandırarak halkın, vatandaşın kullanımına geri sunmuş oluyoruz.”

SÜTÇÜLER’İN YANI SIRA ÜÇ İLÇEDE DAHA HAFRİYAT SAHASI

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Sütçüler’in yanı sıra farklı ilçelerde yer alan hafriyat toprağı depolama sahalarında da faaliyetlerini sürdürüyor. Menderes Küner Hafriyat Toprağı Depolama Sahası 73 bin metrekare, Ataköy sahası 24 bin 750 metrekare, Dikili Deliktaş Hafriyat Toprağı Depolama Sahası ise 16 bin metrekare büyüklüğünde. Dikili Deliktaş sahası, 4 Mayıs 2026 tarihinde faaliyete başladı. Bergama’da da 122 bin metrekarelik bir depolama alanı bulunuyor. Belirlenen sahaların etkin kullanılmasıyla kentteki inşaat ve altyapı çalışmalarından kaynaklanan hafriyatın güvenli şekilde yönetilmesi ve kontrolsüz dökümlerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması amaçlanıyor.

DÖKÜM SAHALARINDA AĞAÇLANDIRMA SEFERBERLİĞİ

İzmir Büyükşehir Belediyesi, kullanım süresi sona eren döküm sahalarını ağaçlandırarak yeniden doğaya kazandırıyor. Kent genelinde bugüne kadar 963 bin 624 metrekarelik alanda toplam 106 bin 390 fidan dikildi. Çalışmalar, Kasım 2012’de Evka-7 Döküm Sahası’nda 23 bin 748 metrekarelik alana 1.449 fidan dikilmesiyle başladı.

Ağaçlandırma kapsamında Kırıklar Döküm Sahası’nda 51 bin 292 metrekarelik alana 2 bin 655, Bornova Gökdere Döküm Sahası’nda 189 bin 205 metrekarelik alana 18 bin 325, Urla 565 Nolu Bölme Güzelbahçe Yelki Döküm Sahası’nda 43 bin 60 metrekarelik alana 10 bin 300, Fatmacık Kayası Döküm Sahası’nda 150 bin 236 metrekarelik alana 4 bin 170, Şeytanderesi Döküm Sahası’nda 281 bin 865 metrekarelik alana 46 bin 947 ve Berbersalih Tepesi Döküm Sahası’nda 99 bin 15 metrekarelik alana 2 bin 752 fidan dikildi. Son olarak Şubat 2026’da Yelki Çalıca Tepe Döküm Sahası’nda 125 bin 203 metrekarelik alanda 19 bin 792 fidan toprakla buluşturuldu.