Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Ferdi Zeyrek’in 6 Haziran’da evinin havuzuna ait makine odasında elektrik akımına kapılarak hayatını kaybetmesine ilişkin soruşturmada bilirkişi raporu hazırlandı. Manisa 2’nci Ağır Ceza Mahkemesi’nin ara kararı doğrultusunda Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi’nden 2 elektrik mühendisi, 1 inşaat mühendisi, 1 makine mühendisi ve 1 iş güvenliği uzmanının yer aldığı bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan 46 sayfalık rapor, 15 Eylül 2026 tarihinde tamamlandı. Raporda, olayın çeşitli kişi, şirket, kurum ve kuruluşlarda görev yapan çok sayıda kişinin farklı düzeylerdeki ihmal ve kusurlarının zincirleme şekilde birleşmesi sonucu meydana geldiği değerlendirildi.
HAVUZ ORİJİNAL PROJEDE YER ALMADI
Bilirkişi raporunda, Zeyrek’in evinin bulunduğu parselde 7 ayrı yapı için ruhsat alındığı, bunlardan 6'sının konut, birinin ise istinat duvarı olduğu belirtildi.
Yapı ruhsatlarının hiçbirinde ortak kullanım alanları bölümünde yüzme havuzunun yer almadığı tespit edildi. Olayın meydana geldiği makine odası ve buna bağlı havuzun da orijinal mimari projede bulunmadığı kaydedildi.
Yunusemre Belediyesi’ne 17 Kasım 2020'de mimari tadilat projesi için başvuru yapıldığı, 20 Kasım 2020'de onaylanan projeye ise "süs havuzları eklendi" ibaresinin konulduğu belirtildi.
Raporda, havuzların plan ve vaziyet planlarına işlendiği ancak derinliklerine ilişkin herhangi bir bilgi bulunmadığı ifade edildi. Havuzların özel ruhsat ve eki projelerinin de belediye tarafından istenmediği kaydedildi.
HAVUZUN DERİNLİĞİ 1,60 METRE
Olayın meydana geldiği havuzun 4 metreye 8 metre ölçülerinde ve 1,60 metre derinliğinde olduğu belirlendi.
Bilirkişi heyeti, havuzun sonradan yapıldığı, makine odasının ise izinsiz ve projesiz şekilde inşa edildiği değerlendirmesinde bulundu.
11 Kasım 2020 tarihli Seviye Tespit Tutanağı'na ilişkin fotoğraflarda havuzun, henüz "süs havuzu" olarak dahi onaylanmadığı dönemde suyla dolu olduğu belirtildi. Buna rağmen denetim sırasında havuzun mevcut durumunun tespit edilmediği ifade edildi.
23 Şubat 2021 tarihli İş Bitirme Tutanağı'nda işin yüzde 100 tamamlandığının belirtildiği, aynı tarihte çekilen fotoğraflarda ise havuz ve makine odası girişinin üzerinin çim veya benzeri malzemeyle kapatıldığının görüldüğü kaydedildi.
TOPRAKLAMA PROJESİ HAZIRLANMAMIŞ
Raporda olayın teknik yönüne ilişkin dikkat çeken tespitlerden biri de havuz ve makine odasına ait elektrik tesisatı ile topraklama projesinin bulunmaması oldu.
Havuz pompası motorları, filtre sistemleri, metal merdiven ve havuz çevresindeki diğer metal aksamların uygun şekilde topraklanması ve potansiyel dengeleme sistemiyle birbirine bağlanması gerektiği belirtildi.
Ancak olayla ilgili havuz ve makine odasında standartlara uygun potansiyel dengeleme iletkenlerinin kullanıldığına veya topraklama projesinin hazırlandığına ilişkin herhangi bir belge bulunmadığı kaydedildi.
Havuz ve makine odasının elektromekanik tesisatını yapan N.B.'nin gerekli topraklama projesini hazırlamadığı ve onay almadığı belirtildi.
KAÇAK AKIM RÖLESİ ÇALIŞMIYORDU
Bilirkişi raporunda, havuza ait makine odasındaki elektrik panosunda bulunan kaçak akım rölesinin arızalı olduğu da belirtildi.
Video kayıtlarının incelenmesinde rölenin elle yapılan açma-kapama kontrolünde beklenen şekilde çalışmadığının görüldüğü aktarıldı. Bilirkişi heyeti, rölenin Ferdi Zeyrek'in maruz kaldığı kaçak akıma nasıl tepki verdiğinin bilimsel beklentilerin ötesinde, rastlantısal bir durum olduğunu değerlendirdi.
Konut ve havuz panolarındaki üç faz aşırı akım kesicilerinin ise elektrik çarpmasına karşı koruma sağlayan devre elemanları olmadığı, bunların aşırı akıma karşı koruma amacı taşıdığı ifade edildi.
Raporda ayrıca Zeyrek'in eşi Nurcan Zeyrek'in olay yerine geldiğinde eşine dokunarak elektrik akımına maruz kaldığı ve daha sonra konuta giderek elektrik panosundaki kesici üzerinden tesisin elektriğini kestiği belirtildi.
ELEKTRİK KAÇAĞI HAVUZ MOTORUNDAN KAYNAKLANDI
Bilirkişi heyeti, elektrik kaçağının havuz pompa motoru üzerinden meydana geldiğini tespit etti.
Rapora göre motor 2021 yılında özel bir firma tarafından bakımdan geçirildi. Bakım sırasında motorun faz, nötr ve toprak bağlantılarının yapıldığı kapağın açıldığı ancak daha sonra su sızmasını önlemek amacıyla kullanılması gereken contaların takılmadığı belirtildi.
Kablo girişindeki rakor bağlantısının da gevşek bırakıldığı ifade edildi. Motorun 18 Nisan 2022'de yeniden tamir edildiği, bu işlem sonrasında su geçirmezlik izolasyonunun bozulduğu ve elektrik bağlantı kablolarına nem ile su girdiği değerlendirildi.
Bu nedenle motor sargılarında yeniden izolasyon bozulması meydana geldiği, elektrik verildiğinde ise sargılardan duman ve yanık kokusu geldiğinin olay yeri inceleme raporunda yer aldığı kaydedildi.
METAL MERDİVENDE 67 VOLT ÖLÇÜLDÜ
Raporda, elektrik kaçağı nedeniyle makine odasına girişte kullanılan metal merdiven ile toprak arasında 67 volt seviyesinde gerilim oluştuğunun ölçüldüğü belirtildi.
Uluslararası standartlarda 50 voltun üzerindeki gerilimlerin insan açısından tehlikeli kabul edildiği ifade edildi. Makine odasının zemininde olay günü 15-20 santimetre seviyesinde su bulunduğu ve metal merdivenin topraklanmadığı kaydedildi.
Bilirkişi heyetinin hesaplamalarına göre birinci senaryoda insan üzerinden 203 miliamper, ikinci senaryoda ise 170 miliamper akım geçebileceği hesaplandı. İnsan için tehlikeli akım sınırının 30 miliamper olarak kabul edildiği raporda, hesaplanan değerlerin oldukça yüksek olduğu ve ölümcül etki sınırına girdiği değerlendirildi.
TOPRAKLAMA OLSAYDI GERİLİM 6 VOLT OLACAKTI
Raporda, havuz ve makine odasının kurulumu sırasında metal merdivenin topraklanması ve potansiyel dengelemenin yapılması halinde elektrik kaçağının bulunduğu motor gövdesi ile temel topraklaması arasında çok düşük direnç oluşacağı belirtildi.
Bu durumda insan üzerinde oluşacak gerilimin yaklaşık 6 volt olacağı ve bunun 50 voltluk tehlikeli gerilim seviyesinin oldukça altında kalacağı hesaplandı.
Bilirkişi heyeti, gerekli topraklama ve potansiyel dengeleme sistemleri bulunmuş olsaydı Ferdi Zeyrek'in hayati tehlike yaşamayacağı kanaatine vardı.
MOTOR PLASTİK SEHPA ÜZERİNE YERLEŞTİRİLMİŞ
Raporda, havuz pompa motorunun zemine sabitlenmemiş plastik bir sehpa üzerine yerleştirildiği de belirtildi.
Motorun zemine sabitleme vidalarının kullanılmadığı, plastik sehpanın da zemine sabitlenmediği kaydedildi. Motor çalışırken oluşan titreşimlerin bu nedenle artabileceği ve bunun rulmanlarda, motor sargılarında ve plastik su borularında sorunlara yol açabileceği değerlendirildi.
Titreşim nedeniyle plastik bağlantı parçalarının gevşeyerek su sızıntısına neden olabileceği, bunun da elektrik kaçağının bulunduğu ortamda havuzdaki kişiler açısından tehlike oluşturabileceği ifade edildi.
MAKİNE ODASI ÇOK TEHLİKELİ OLARAK DEĞERLENDİRİLDİ
İş sağlığı ve güvenliği açısından yapılan değerlendirmede, olayın meydana geldiği makine odasının kapalı alan niteliğinde olduğu belirtildi.
Yaklaşık 2-2,5 metre derinlikte kazılarak oluşturulan ve havuza oldukça yakın konumda bulunan makine odasında elektrik, su ve nemin yanı sıra kısıtlı havalandırmanın bulunduğu ifade edildi.
Raporda; dar giriş, elektrik motorları, kablolar, su ve nem, düşey konumda bulunan seyyar metal merdiven, topraklama eksikliği ve çalışmayan kaçak akım rölesinin bir araya gelmesinin ortamı "çok tehlikeli" hale getirdiği değerlendirildi.
4 KİŞİ ASLİ, 9 KİŞİ TALİ KUSURLU
Bilirkişi heyeti, olayın meydana gelmesinde N.B., H.A., M.G. ve H.İ.'yi asli kusurlu buldu.
N.B.'nin havuzun elektrik tesisatındaki topraklama ve proje eksiklikleri, H.A.'nın motor tamiratı sonrasında su geçirmezlik izolasyonunun bozulması, M.G.'nin izinsiz havuz ve makine odası ile denetim eksiklikleri, H.İ.'nin ise motor montajındaki kusurlar nedeniyle asli kusurlu olduğu değerlendirildi.
Raporda A.Ö., E.K., R.A., H.Ş., M.Ç., M.S., Ö.T., Y.Ö. ve A.S. ise tali kusurlu bulundu.
Bu kişilerin farklı görev ve sorumluluklar kapsamında havuz ve makine odasının denetimi, yapı kullanma izin süreçleri, mevcut durumun tespiti ve tehlikeli durumun bildirilmesi gibi konularda eksikliklerinin bulunduğu belirtildi.
3 SANIK VE FERDİ ZEYREK KUSURSUZ BULUNDU
Bilirkişi raporunda M.E., H.A. ve H.E.'nin olayın meydana gelmesinde kusurlarının bulunmadığı kanaatine varıldı.
Raporda ayrıca Ferdi Zeyrek'in de olayın meydana gelmesinde herhangi bir kusurunun bulunmadığı açıkça belirtildi.
Bilirkişi heyeti, yönetmelik ve standartlarda kullanıcıların sorumlu tutulduğu bir hüküm bulunmadığını, Zeyrek'in kendi konutundaki havuzun makine odasında tehlikeli seviyede kaçak elektrik akımı bulunduğunu öngörmesinin dosyadaki bilgiler doğrultusunda mümkün olmadığını değerlendirdi.
Raporda, havuz, makine odası ve tesisatın projelendirme, imalat ve denetim süreçlerine ilişkin resmi belgelerde Ferdi Zeyrek'in imza veya onayının bulunmadığı da belirtildi.
Bilirkişi heyeti, bu gerekçeler doğrultusunda Ferdi Zeyrek'in ölümüne neden olan olayın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı görüşüne vardı.
0 Yorum
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!
Bir Yorum Bırakın