Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma anlaşması TBMM’de

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan tarihi "Mekke Ortak Savunma Anlaşması"nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi TBMM'ye sunuldu. Taraflardan birine yönelik saldırıyı hepsine yapılmış kabul eden kritik maddeyi de içeren anlaşmayla; ortak savunma sanayii projeleri, teknoloji paylaşımı, istihbarat iş birliği ve askeri tatbikatlar alanında süresiz bir ittifak kuruluyor.

ANLAŞMA DIŞİŞLERİ KOMİSYONU’NA SEVK EDİLECEK

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Selman bin Abdulaziz Al Suud tarafından 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunuldu. Anlaşmanın onaylanmasına ilişkin kanun teklifinin Dışişleri Komisyonu’na sevk edilmesi bekleniyor.

Anlaşma; üç ülkenin egemenliklerinin, toprak bütünlüklerinin ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının korunmasını, savunma iş birliğinin geliştirilmesini ve bölgesel ve uluslararası güvenliğin güçlendirilmesini amaçlıyor.

BİR ÜLKEYE SALDIRI, TÜM TARAFLARA YAPILMIŞ SAYILACAK

Anlaşmanın dikkat çeken hükümleri arasında, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının bütün taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul edilmesi yer alıyor. NATO’nun 5’inci maddesini anımsatan düzenlemeye göre, taraflardan birinin başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya ya da askeri saldırganlığa uğraması halinde diğer tarafların, imkanları ölçüsünde saldırıya uğrayan ülkeye yardım etmesi öngörülüyor.

Sağlanacak desteğin kapsamı ve niteliği, ihtiyaç duyulan yardımın değerlendirilmesinin ardından belirlenecek. Tarafların askeri imkan ve kabiliyetleri dahil mevcut kaynakları çerçevesinde iş birliği yapması ve Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51’inci maddesinde yer alan meşru müdafaa hakkının kullanılabilmesi için gerekli desteği sağlaması da anlaşmada düzenleniyor.

SAVUNMA SANAYİİNDE ORTAK PROJELER GELİŞTİRİLECEK

Anlaşma, askeri iş birliğinin yanı sıra savunma sanayisinde ortak projelerin geliştirilmesini de kapsıyor. Tarafların savunma sanayisi kuruluşları arasında teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini ve ortak üretimi desteklemesi hedefleniyor.

Ortak üretimin teşvik edilmesi, ileri uzmanlık gerektiren teknolojilerde araştırma ve geliştirme projelerinin yürütülmesi, savunma inovasyonunun desteklenmesi ve askeri sanayi alanında nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi de anlaşmanın başlıkları arasında bulunuyor.

Askeri iş birliğinin geliştirilmesi amacıyla savunma kurumları arasında personel değişimi yapılması, ortak eğitim programları düzenlenmesi ve tatbikatlar gerçekleştirilmesi de öngörülüyor. Bu faaliyetlerle üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki birlikte çalışabilirliğin artırılması amaçlanıyor.

TERÖRLE MÜCADELE VE İSTİHBARAT PAYLAŞIMI

Anlaşmada, terörizmin tüm çeşitleri ve görünümleriyle mücadelede mevcut iş birliğinin operasyonel düzeyde güçlendirilmesi hükme bağlanıyor. Tarafların uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarelerde bulunması, hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak amacıyla ortak değerlendirmeler doğrultusunda tedbirler geliştirmesi de planlanıyor.

İstihbarat paylaşımının, bilgi güvenliği ve gizlilik ilkelerine uyularak tarafların mutabık kaldığı güvenli kanallar üzerinden yürütülmesi öngörülüyor. Ayrıca barış, savaş ve diğer olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil lojistik destek sağlanması da anlaşma kapsamına alınıyor.

STRATEJİK SİYASİ VE SAVUNMA KOMİTESİ KURULACAK

Anlaşmanın uygulanmasına yön vermek ve üç ülke arasındaki savunma ve güvenlik iş birliğini geliştirmek amacıyla Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulması planlanıyor. Dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşacak komitenin yılda iki kez toplanması öngörülüyor. Liderlerin ise gerekli görülmesi halinde yılda bir kez bir araya gelmesi düzenlemede yer alıyor.

Komite, anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek sorunları ele alabilecek ve ihtiyaç halinde alt komiteler oluşturabilecek. Komiteye hizmet vermek üzere Suudi Arabistan’da bir sekretarya kurulması, sekretaryaya ise çekirdek taraflar arasında dönüşümlü olarak üç yıllığına görevlendirilecek bir genel sekreterin başkanlık etmesi öngörülüyor. İlk genel sekreterin Pakistan vatandaşı olması planlanıyor.

Anlaşmada, tarafların oydaşmasıyla diğer ülkelerin de düzenlemeye katılabilmesine yönelik usul ve esasların belirlenebileceği hükmü de bulunuyor.

ANLAŞMA SÜRESİZ OLARAK YÜRÜRLÜKTE KALACAK

Anlaşma, tarafların gerekli ulusal onay süreçlerini tamamlamasının ardından son onay belgesinin komite sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecek. Süresiz olarak yürürlükte kalması öngörülen anlaşmadan, taraflardan herhangi biri yürürlüğe giriş tarihinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra çekilebilecek. Bunun için diğer taraflara diplomatik kanallar aracılığıyla en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunulması gerekecek.

Anlaşmanın sona ermesi veya taraflardan birinin çekilmesi, daha önce kararlaştırılmış ve devam eden faaliyetleri ya da projeleri etkilemeyecek. Gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin korunmasına ilişkin yükümlülükler de anlaşmanın sona ermesinden sonra devam edecek.

Düzenleme kapsamında ayrıca tarafların bölgesel ve uluslararası kuruluşlarda iş birliğini güçlendirmesi, uluslararası konularda ortak tutum geliştirmesi ve mevcut savunma iş birliği mekanizmalarını ilerletmesi hedefleniyor.