Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasında ortak savunma amacıyla imzalanan Mekke Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi. AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığında toplanan komisyonda, anlaşmanın bölgesel güvenlik, ortak savunma ve savunma sanayisinde iş birliği açısından taşıdığı önem ele alındı.
FUAT OKTAY: BÖLGESEL CAYDIRICILIĞI ARTIRACAK
Komisyonun açılışında konuşan Fuat Oktay, Orta Doğu’daki gelişmelerin yanı sıra Rusya-Ukrayna savaşı, Kafkaslar, Balkanlar ve Kuzey Afrika’daki hassasiyetlerin bölgesel güvenliği doğrudan etkilediğini ifade etti.
Mekke Anlaşması’nın bölgesel sahiplenme iradesini ortaya koyduğunu belirten Oktay, anlaşmayla Orta Doğu’da kolektif caydırıcılığın güçlendirilmesinin hedeflendiğini kaydetti.
Türkiye’nin taraf olduğu savunma anlaşmalarının saldırı, yayılmacılık veya üçüncü ülkelere karşı bir bloklaşma amacı taşımadığını vurgulayan Oktay, bu anlaşmaların barış ve istikrarı desteklemeyi amaçladığını söyledi.
Oktay, ittifakın genişlemesi ve yeni üyelerin kabulünün de mevcut tarafların, dolayısıyla Türkiye’nin onayına ve rızasına bağlı olmasının önem taşıdığını dile getirdi.
Anlaşmanın temel unsurlarını müşterek savunma, terörizmle mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkanların geliştirilmesi olarak sıralayan Oktay, taraf ülkelerin egemenlik haklarına ve anayasal süreçlerine saygı gösterilmesinin esas olduğunu belirtti.
GÜMRÜKÇÜ: HERHANGİ BİR ÜLKEYİ HEDEF ALMIYOR
Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü de komisyona yaptığı sunumda, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki tarihsel ilişkilerin bir uzantısı olduğunu ifade etti.
Anlaşmanın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif tarafından 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalandığını hatırlatan Gümrükçü, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın iç onay süreçlerini tamamlayarak gerekli resmi bildirimleri yaptığını aktardı.
Anlaşmanın bölgesel sorunlara karşı ülkelerin ortak sorumluluk üstlenmesini öngördüğünü belirten Gümrükçü, şu değerlendirmede bulundu:
“Mekke Anlaşması tamamen savunma odaklıdır ve herhangi bir ülkeyi hedef almamaktadır.”
Gümrükçü, anlaşmanın uluslararası hukuka saygı, devletlerin egemenliği ve toprak bütünlüğünün korunması, meşru müdafaa dışında güç kullanılmaması, anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesi ve içişlerine müdahale edilmemesi ilkelerini esas aldığını belirtti. Bu ilkeleri benimseyen bölge ülkelerinin anlaşmaya katılabileceğini kaydetti.
ORTAK TATBİKAT VE SAVUNMA SANAYİSİ İŞ BİRLİĞİ
Gümrükçü, anlaşmayla taraf ülkeler arasında düzenli güvenlik istişareleri yapılmasının, silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilirliğinin artırılmasının ve ortak eğitim programları ile tatbikatların geliştirilmesinin planlandığını söyledi.
Savunma sanayisinde ortak üretim ve teknoloji paylaşımının desteklenmesi, terörle mücadelede iş birliğinin güçlendirilmesi ve tarafların birbirlerine lojistik destek sağlaması da anlaşmanın öngördüğü başlıklar arasında yer aldı.
Anlaşmanın Türkiye’nin diğer ittifak ve uluslararası anlaşmalardan kaynaklanan yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığını vurgulayan Gümrükçü, Mekke Anlaşması’nın başta NATO olmak üzere Türkiye’nin üyesi olduğu çok taraflı platformları tamamlayıcı nitelikte olmasının hedeflendiğini ifade etti.
MİLLİ SAVUNMA KOMİSYONU TARTIŞMASI
Komisyondaki görüşmeler sırasında Yeni Parti Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, anlaşmanın TBMM Milli Savunma Komisyonu’nda da ele alınması gerektiğini söyledi.
Fuat Oktay ise ilgili komisyona çalışma yapılarak rapor sunulması yönünde yazı gönderildiğini, ancak kendilerine herhangi bir çalışma ve raporlama yapılmayacağının bildirildiğini aktardı.
Görüşmelerin ardından Mekke Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi.