Bakan Hakan Fidan 9. İstanbul Arabuluculuk Konferansı'nda konuştu

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 9’uncu İstanbul Arabuluculuk Konferansı’nın açılışında yaptığı konuşmada, dünya genelinde devam eden silahlı çatışmaların insani boyutuna dikkat çekti. Birleşmiş Milletler verilerine değinen Fidan, çatışmalar nedeniyle her 12 dakikada bir sivilin hayatını kaybettiğini belirterek, barışın sağlanması için diyalog ve arabuluculuk mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

23-24 Ekim tarihlerinde Fidan’ın ev sahipliğinde düzenlenen konferans, “Barış İçin Ortaklıklar ve Yeni Perspektifler: Değişen Dünyada Arabuluculuk” temasıyla gerçekleştiriliyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in video mesajlarıyla başlayan konferans, farklı ülkelerden ve uluslararası kuruluşlardan yaklaşık 200 üst düzey yetkili, diplomat, akademisyen ve uzmanı bir araya getirdi.

“HER 12 DAKİKADA BİR SİVİL HAYATINI KAYBEDİYOR”

Dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan çatışmaların kritik ticaret ve deniz yollarını da etkilediğini belirten Fidan, ateşkes ihlallerinin yaygınlaştığını ve çatışmaların insani maliyetinin giderek ağırlaştığını söyledi.

Birleşmiş Milletler tahminlerine göre dünya nüfusunun yaklaşık dörtte birinin çatışma bölgelerinde yaşadığını aktaran Fidan, 100 milyondan fazla kişinin zorunlu olarak yerinden edildiğini, bu kişilerin yaklaşık yüzde 40’ının çocuklardan oluştuğunu ifade etti.

Filistin’de yaşananların insani trajedinin boyutlarını ortaya koyduğunu söyleyen Fidan, Gazze ve Batı Şeria’daki duruma dikkat çekti. Ateşkes ihlallerinin uluslararası sisteme duyulan güveni zedelediğini belirten Fidan, insani yardımların ulaştırılması ve çocukların korunmasının öncelikli olması gerektiğini kaydetti. Fidan, Filistin’deki anlaşmazlığın adil bir siyasi çözümle sonuçlandırılması gerektiğini vurguladı.

“GÜVENİ YENİDEN İNŞA ETMEK SON DERECE ÖNEMLİ”

Uluslararası sistemin artan çatışmalara yanıt verme kapasitesinin sınandığını belirten Fidan, barış ve refah için üç temel ilkeye ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Fidan, bu ilkeleri içten diyalog, sürdürülebilir arabuluculuk ve bölgesel sahiplik olarak sıraladı.

Uluslararası kurumların güvenilirliğinin korunması için kuralların doğru uygulanması gerektiğini ifade eden Fidan, güvenin yeniden tesis edilmesinin arabuluculuk süreçlerinin başarısı açısından belirleyici olduğunu dile getirdi.

Türkiye’nin arabuluculuk çalışmalarında tarafların rızasını, karşılıklı güveni ve kapsayıcılığı esas aldığını belirten Fidan, Libya’daki girişimleri bu yaklaşımın örnekleri arasında gösterdi. Kalıcı çözüm için Libyalıların sahiplendiği ve diyaloğa dayanan bir sürecin önemine işaret etti.

RUSYA-UKRAYNA VE ANKARA SÜRECİNİ ÖRNEK GÖSTERDİ

Her çatışmanın kendine özgü bir geçmişi, aktörleri ve koşulları bulunduğunu söyleyen Fidan, anlaşmazlıkların çözümünde tek bir formülün bulunmadığını ifade etti. Taraflar arasındaki iletişim kanallarının açık tutulması ve diyalogun, zor koşullarda bile sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.

Türkiye’nin Rusya-Ukrayna arasındaki görüşmeler, Karadeniz Tahıl Anlaşması ve Somali ile Etiyopya arasındaki Ankara süreci gibi girişimlerine değinen Fidan, sürdürülebilir arabuluculuğun müzakere ortamını canlı tuttuğunu belirtti.

Fidan, kısa vadede kapsamlı bir anlaşmaya ulaşmanın mümkün olmadığı durumlarda bile elde edilen somut kazanımların daha geniş kapsamlı çözümler için temel oluşturabileceğini kaydetti.

“KALICI ÇÖZÜMLER DIŞARIDAN EMPOZE EDİLEMEZ”

Çatışmaların çözümünde bölgesel aktörlerin sorumluluk üstlenmesinin önemine dikkat çeken Fidan, istikrarın dışarıdan dayatılan yöntemlerle sağlanamayacağını söyledi.

Fidan, Mekke Savunma İttifakı ve Balkan Barış Platformu’nu bölgesel sahiplik yaklaşımına örnek gösterdi. Ülkelerin kendi bölgelerindeki sorunların çözümünde aktif rol üstlenmesinin, geliştirilen çözümlerin uygulanabilirliğini artıracağını ifade etti.

Etkili arabuluculuk için uluslararası kuruluşların yanı sıra sivil toplumun, özel sektörün, üniversitelerin ve akademik çevrelerin de sürece katılması gerektiğini belirten Fidan, farklı paydaşların bir araya gelmesinin ortak çözümlerin geliştirilmesine katkı sağlayacağını söyledi.

“ARABULUCULUK KAZAN-KAZAN ÇÖZÜMÜNÜ HEDEFLEMELİ”

Türkiye’nin arabuluculuğu yalnızca diplomatik bir araç olarak değil, stratejik bir yaklaşım olarak ele aldığını belirten Fidan, bu alandaki kurumsal kapasitenin de geliştirildiğini ifade etti.

Arabuluculuğun taraflardan birinin kazanıp diğerinin kaybetmesi üzerine kurulmaması gerektiğini vurgulayan Fidan, temel amacın tarafların kendi aralarında uzlaşmaya ulaşabilecekleri koşulları oluşturmak olduğunu söyledi.

Fidan, konferansın ülkeler arasında deneyim paylaşımını artırmasını ve uluslararası toplumun arabuluculuk kapasitesini güçlendirecek yeni yöntemlerin geliştirilmesine katkı sağlamasını temenni etti.