Hakan Fidan’dan yapay zeka güvenliği için uluslararası iş birliği çağrısı

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store ve Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb'ın davetiyle düzenlenen “Liderler Görüşmesi” formatındaki toplantıya katıldı. Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre görüşmede, sınır yapay zeka modellerinin güvenliği ve denetimi, ortak yönetişim standartlarının belirlenmesi, risklerin paylaşılması ve Birleşmiş Milletler (BM) mekanizmalarıyla iş birliği konuları ele alındı.

Toplantıda konuşan Fidan, sınır yapay zeka modellerinin test edilmesi, değerlendirilmesi ve ciddi güvenlik olaylarına ilişkin bilgilerin paylaşılması için ortak kapasite oluşturulmasının önemine dikkat çekti.

TÜM ÜLKELERE AÇIK YAPAY ZEKA GÜVENLİĞİ AĞI ÖNERİSİ

Fidan, Uluslararası Yapay Zeka Güvenlik ve Değerlendirme Enstitüleri Ağı'nın tüm istekli ülkelere açılmasını önerdi. Kritik alanlarda güveni artırmaya yönelik gönüllü kılavuzların hazırlanması gerektiğini de ifade eden Fidan, güvenlik değerlendirmelerinin ülkeler arasında karşılıklı tanınmasına dayanan ortak bir yaklaşımın önemini vurguladı.

Yapay zekaya yönelik küresel güvenin sağlanabilmesi için bütün ülkelerin bilimsel kapasiteye ve gerekli değerlendirme imkanlarına erişebilmesi gerektiğini belirten Fidan, uluslararası düzeyde ortak kurallar oluşturulmasının önemine işaret etti.

Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'na (2026-2030) da değinen Fidan, Türkiye'nin kapasite ve tecrübe paylaşımına katkı sunmaya ve çağrı kapsamında atılacak sonraki adımlarda yer almaya hazır olduğunu bildirdi.

30 ÜLKE VE AVRUPA BİRLİĞİ ÇAĞRIYA DESTEK VERİYOR

Norveç ve Finlandiya öncülüğünde hazırlanan “Sınır Yapay Zeka Modellerinin Kontrolü Çağrısı”, 21 Eylül'de Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında ilan edildi. İlk aşamada 20 ülkenin ve Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı'nın katılımıyla duyurulan çağrının, 22 Ekim itibarıyla 30 ülke ve Avrupa Birliği Komisyonu tarafından desteklendiği belirtildi.

Çağrı, yapay zekanın ekonomik kalkınma, bilimsel ilerleme ve toplumsal refaha sağlayabileceği katkıları kabul ederken, teknolojinin güvenli biçimde geliştirilmesi ve kullanılmasına yönelik somut öneriler ortaya koyuyor.

Bu kapsamda şirketlerin, yapay zeka sistemlerini kullanıma sunmadan önce zorunlu testlerden ve bağımsız değerlendirmelerden geçirmesi, şeffaf güvenlik protokolleri geliştirmesi ve yetkin denetçilere yeterli erişim sağlaması öneriliyor.

Hükümetler ve bölgesel kuruluşların ortak güvenlik standartlarını eş güdüm içinde geliştirmesi, ciddi güvenlik olaylarının raporlanması ve tüm ülkelerin bilimsel kapasite ile güvenilir değerlendirme imkanlarına erişiminin desteklenmesi de çağrının temel başlıkları arasında yer alıyor.

Ayrıca BM üyesi devletlerin, mevcut uluslararası mekanizmaları temel alarak standart belirleyebilecek, doğrulama süreçlerine imkan tanıyabilecek ve belirli yetenek eşikleri aşıldığında ülkeler arasında koordinasyonu sağlayabilecek uluslararası bir kurum oluşturulmasını değerlendirmesi öneriliyor.

TÜRKİYE İLK 20 KATILIMCI ARASINDA YER ALDI

Türkiye, çağrıya ilan edildiği 21 Eylül'de katılarak ilk 20 katılımcı arasında yer aldı. Böylece Avrupa, Asya-Pasifik, Afrika, Körfez ve Orta Asya'dan ülkeleri bir araya getiren girişime başlangıcından itibaren dahil oldu.

Türkiye'nin katılımının, yapay zekanın insan merkezli, güvenli, güvenilir ve kapsayıcı biçimde yönetilmesine yönelik yaklaşımını yansıttığı belirtildi. Ankara'nın uluslararası iş birliğinin BM çatısı altında ve hiçbir ülkeyi geride bırakmayacak şekilde ilerletilmesini desteklediği kaydedildi.

TÜRKİYE'NİN YAPAY ZEKA EYLEM PLANI YÜRÜRLÜKTE

Türkiye, yapay zeka teknolojilerinin yönetişimine ilişkin uluslararası süreçlere katkı sunarken bu alandaki ulusal politika çalışmalarını da sürdürüyor. Türkiye'nin ilk ulusal strateji belgesi olan Ulusal Yapay Zeka Stratejisi, 2021-2025 dönemini kapsayacak şekilde Ağustos 2021'de yürürlüğe konuldu.

Bu stratejinin ardından hazırlanan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030) ise 18 Ağustos'ta Resmi Gazete'de yayımlanan 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe girdi. Yeni eylem planıyla Türkiye'nin yapay zeka alanındaki çalışmalarının ve uluslararası iş birliğinin sürdürülmesi hedefleniyor.